لذت کتاب‌خوانی

تاریخ تقریبی: فروردین ۱۳۸۲

فرهنگ کتاب‌خوانی تو سوئد خیلی بالاست.  پیر و جوون وقتی تو اتوبوس، قطار یا هر جای دیگه‌ای در حال انتظار باشن، بیشتر وقتها یه کتاب از کیفشون بیرون می‌آرن و شروع می‌کنن به مطالعه.  در واقع این فرهنگ، یه‌جورایی عادت شده؛ عادتی که در اثرش مردم به‌جای نگاه کردن به در و دیوار، غیبت کردن درباره زمین و زمون و زل زدن به چشم و هیکل بقیه، از زمان مرده حداکثر استفاده رو به‌عمل می‌آرن و سطح معلوماتشون رو بالا می‌برن.

به‌همین دلیل تو زندگی شهری سوئدی، کتابخانه از جایگاه خیلی ارزشمندی برخورداره.  شهر مالمو یه کتابخونه خیلی قشنگ داره که از نظر محتوا هم بسیار غنیه.  ساختمون این کتابخونه جدیده، اما همین ساختمون جدید، درست در کنار ساختمون قدیمی کتابخونه ساخته شده تا سنت و مدرنیزم در کنار هم باشن.

کتابخانه جدید (سمت راست) در کنار ساختمان قدیمی کتابخانه شهر مالمو - تصویر از Google Maps

مدرنیزم رو از این جهت می‌گم که این کتابخونه جدید، هم از نظر ساختار معماری و هم از نظر سیستم کتابداری واقعاً مدرنه.  من کتابخونه ملی جدید رو هنوز ندیدم، شاید بعضی از مواردی که می‌گم الان تو کتابخونه‌های ایران هم موجود باشن، اما مسلماً اون موقع خیلی از این مفاهیم تو ایران ناشناخته بودن.

ساختمون کتابخونه جدید طوری ساخته شده که از داخلش، فضای سبز بیرون به‌شکل بسیار زیبایی دیده می‌شه.  رنگهای روشن و فضای خیلی بزرگ، همه و همه باعث می‌شن که احساس خوبی به آدم دست بده؛ اون قدر که دوست داشته‌باشی بارها و بارها به این محل بیایی و کتاب بخونی.

نمایی از سالن اصلی کتابخانه شهر مالمو - تصویر از www.worldtravelimages.net

ورود به کتابخونه و مطالعه کتاب در محل برای همه آزاده، حتی برای افرادی که عضو نیستن.  اما برای امانت گرفتن باید عضو باشین. هر کس عضو کتابخونه مالمو بشه، یه کارت اعتباری دریافت می‌کنه که با همون کارت، همه کارهاش رو می‌تونه انجام بده.  کتابخونه کاملاً سلف سرویسه. شما خودتون می‌رید سراغ کامپیوترها و دنبال کتاب مورد نظرتون می‌گردین، خودتون می‌رین سراغ قفسه‌ای که کتاب اونجاست و پیداش می‌کنین، بعد همون‌ا می‌شینین و می‌خونینش، یا کتاب رو می‌برین سر میز امانت و امانت می‌گیرین.  اما حتی سر این میز هم به اپراتور نیاز ندارین. اول کارتتون رو داخل دستگاه کارت‌خوان می‌کشین، بعد کتاب رو می‌گذارین روی یه صفحه کوچیک که یه اسکنر بارکد داره.  وقتی سیستم تونست بارکد کتاب رو بخونه، کتاب برای امانت به‌اسم شما ثبت می‌شه، یه رسید کوچولو چاپ می‌شه که روش اسم کتاب و تاریخ برگردوندنش به کتابخونه نوشته شده، و بعد هم کتاب رو بر می‌دارین و می‌رین.  مدت زمان امانت کتابها معمولاً سه هفته بود.

به قفسه‌های کتاب، میزهای مطالعه و نمای بیرون دقت کنید - تصویر از www.worldtravelimages.net

خوب البته یه سیستم کنترلی هم لازمه تا هر کسی نتونه کتابها رو بدون ثبت ببره بیرون.  خیلی از کتابخونه‌ها سیستم کنترل مغناطیسی دارن؛ یعنی یه نوار مغناطیسی توی شیرازه کتاب هست که می‌تونه تو دو وضعیت A و B قرار بگیره.  وقتی این نوار مغناطیسی تو وضعیت A باشه، معنیش اینه که کتاب نباید از کتابخونه خارج بشه و اگه بشه، دستگاه کنترل دم در خروجی آژیر می‌کشه.  اما وقتی کتاب برای امانت ثبت می‌شه، اپراتور کتابخونه کتاب رو روی یه دستگاه می‌گذاره تا نوار مغناطیسی به وضعیت B تغییر کنه و کتاب قابل بردن بشه.  وقتی هم کتاب رو بر می‌گردونین، دوباره با همون دستگاه، وضعیت نوار رو به حالت A تغییر می‌دن.

اما تو کتابخونه شهر مالمو، کنترل کتابها به‌صورت نرم‌افزاری انجام می‌شه.  یعنی داخل هر کتاب، یه فرستنده رادیویی (RF) وجود داره که در هر صورت، موقع ورود یا خروج، اطلاعات کتاب رو به دستگاه‌های دم در می‌فرسته.  حالا اگه شما قبلاً مکانیزم ثبت کتاب رو به‌صورت نرم‌افزاری انجام داده‌باشین، سیستم مدیریت کتابخونه می‌گه که کتاب برای خروج مجازه و اگه نه، آژیر می‌کشه.

وقتی هم کتابها رو بر می‌گردوندین، نیازی نبود اونها رو به‌کسی بدین، بلکه هر کتاب رو روی یه ریل در حال حرکت قرار می‌دادین، بعد بارکد کتاب اسکن می‌شد و یه علامت سبز یا قرمز به‌شما نشون می‌داد که اون کتاب رو بموقع تحویل دادین یا تأخیر داشتین.  برای هر روز تأخیر هم یه جریمه‌ای باید می‌دادین؛ فکر می‌کنم روزی یک کرون.  و کتابها روی ریل به‌طرف محل استقرارشون تو قفسه‌ها می‌رفتن.

البته تو تمام این مراحل، اگه کسی به کمک احتیاج داشت، کافی بود لب تر کنه تا یکی از کارکنان کتابخونه، با لبخند و احترام به کمکش بیاد.

یه نکته خیلی جالب برای ما این بود که تو این کتابخونه، کتابهای وطنی هم وجود داشت و اصلاً یه قسمت مخصوص کتابهای فارسی بود.  این نشون می‌داد که به نیاز کتاب‌خوانی همین جمعیت اندک ایرانی‌های مقیم مالمو هم توجه شده تا اونها هم بتونن تجربه و دانش خودشون رو بیشتر کنن.  خصوصیت جالب دیگه کتابخونه شهر مالمو اینه که هر کس می‌تونه بدون نیاز به حضور فیزیکی، به سایت کتابخونه مراجعه کنه و کتابی رو که امانت گرفته، برای یه دوره دیگه هم تمدید کنه؛ البته به‌شرطی که کسی اون رو رزرو نکرده‌باشه.

نمایی از کتابخانه دانشگاه جهانی دریانوردی

کتابخونه دانشگاه هم اگرچه از لحاظ مدرنیته به کتابخونه شهر نمی‌رسید، اما از خیلی جهات جالب توجه و کم‌نظیر بود.  فضای پرنور و بسیار آروم، وجود میز و صندلی مطالعه در کنار قفسه‌های کتاب، منابع بسیار غنی علمی در امور دریایی و بندری، مجله‌های روز، پایان‌نامه‌های دانشجوهای دوره‌های قبلی، قوانین و مقررات موجود، و البته برخورد بسیار گرم و مؤدبانه کتابدار و مسؤول کتابخونه که انگار ساخته شده‌بودن برای کمک.

خانم سوزان اِکلو، دستیار مدیر کتابخانه

میز مطالعه در کنار قفسه کتابها

قفسه متنوع مجلات تخصصی کتابخانه WMU

میز جستجوی سلف سرویس کتاب در ورودی کتابخانه WMU

میز اپراتور کتابخانه دانشگاه جهانی دریانوردی - به نام دو نفر که جلوی میز به رنگ آبی نصب شده دقت کنید

این نوشته در سوئد ارسال و , , , , , , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

1 پاسخ به لذت کتاب‌خوانی

  1. حسین می‌گوید:

    بسیار جالب یود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *